Trịnh Châu từng được gọi là “Hollywood màn hình dọc” của Trung Quốc. Cách đây không lâu, các đoàn phim ngắn làm việc xuyên đêm, diễn viên đóng gần như cả tháng không nghỉ. Nay nhiều trường quay im ắng, suất đóng giảm mạnh, một số công ty phải cắt người, đóng căn tin, thậm chí bán luôn xe sang từng dùng làm đạo cụ.
Trịnh Châu từng được gọi là “Hollywood màn hình dọc” của Trung Quốc. Cách đây không lâu, các đoàn phim ngắn làm việc xuyên đêm, diễn viên đóng gần như cả tháng không nghỉ. Nay nhiều trường quay im ắng, suất đóng giảm mạnh, một số công ty phải cắt người, đóng căn tin, thậm chí bán luôn xe sang từng dùng làm đạo cụ.
Phim ngắn ở Trung Quốc là dạng phim xem trên điện thoại, mỗi tập chỉ khoảng 1-2 phút. Tới tháng 5 vừa qua, thể loại này thu hút khoảng 851 triệu người xem trong nước, quy mô thị trường hơn 100 tỷ nhân dân tệ. Thế nhưng, quý 1/2026, trong số khoảng 128.000 bộ phim ngắn ra mắt, hơn 95% được làm bằng AI, theo Hiệp hội Dịch vụ Phát Trực Tuyến Trung Quốc.
Bước ngoặt lớn xảy ra từ tháng 2, khi ByteDance ra mắt mô hình tạo video Seedance 2.0. Chi phí tạo hình ảnh giảm mạnh, có nơi tính khoảng 1 nhân dân tệ mỗi giây. Nhiều nền tảng cũng cắt hoặc giảm tài trợ cho phim người đóng. Hệ quả là quay thật trở nên đắt và chậm hơn hẳn so với “gõ lệnh” cho máy.
Công ty Zhoutu Culture ở Trịnh Châu là một ví dụ. Năm 2025, đơn vị này từng làm tới 200 bộ phim/tháng, với hơn 500 nhân sự. Hiện sản lượng còn khoảng 30 bộ, nhân sự giảm còn khoảng 200 người. Hơn 20.000 bộ trang phục được chuyển đến kho. Công ty mở thêm studio AI 50 người, làm 6-8 bộ phim AI mỗi tháng chủ yếu để “còn mặt” trên thị trường. Người sáng lập Vương Hoan nói thẳng: “Hạ cánh rất nặng”.
Người trong nghề cũng lao đao. Diễn viên Lạc Hạo Vũ kể thu nhập từ khoảng 20.000 nhân dân tệ/tháng xuống còn 5.000. Có diễn viên phụ cả chục ngày mới nhận được một cảnh vài giây, công 110 nhân dân tệ. Nhiều người còn bị nợ tiền từ các đoàn quay đã giải tán.
Trong lúc Trịnh Châu thu hẹp trường quay, Vô Tích lại mọc thêm các xưởng làm phim bằng AI. Studio Qidian Interactive khai trương tháng 4/2026, chưa đầy một tháng đã tuyển hơn 50 người, gần nửa là sinh viên mới ra trường. Tới tháng 6, nơi này làm 4-5 bộ phim ngắn mỗi ngày, mỗi bộ 30-44 tập.
Quy trình cũng khác hẳn. Một nhóm nhỏ chia việc: người lo nhân vật và bối cảnh, người tạo cảnh, người dựng. Kịch bản, phân cảnh, hiệu ứng đều được làm trên máy. Một dự án tưởng tượng nếu quay thật có thể tốn 8-10 triệu nhân dân tệ và 3 năm; bản AI hoàn thành trong 2 tháng với khoảng 1 triệu nhân dân tệ.
AI mạnh ở cảnh kỳ ảo, tiên hiệp, hiệu ứng lớn. Cảnh người thật cãi nhau trong nhà, diễn xuất tinh tế hay ánh mắt tự nhiên thì vẫn chưa ổn định. Nhân vật đôi khi bị “mặt bóng như dầu”, nội thất thay đổi lung tung giữa các cảnh. Người làm nghề phải generate đi generate lại một shot đến khi ra được cảnh dùng được.
Không phải ai cũng muốn chuyển. Có đạo diễn nhận lời làm AI dù lương thấp hơn khoảng 30%. Có người từ chối vì thấy quay thật mới đúng nghề. Kỹ thuật viên Trần Hạo, từng làm hiệu ứng hình ảnh gần 10 năm, nói: “Tôi không thích AI, nhưng bị buộc phải dùng. Có lúc bấm một cái ra kết quả hơn cả hai, ba ngày làm tay”.
Các nền tảng lớn gần đây cũng bơm tiền trở lại cho phim người đóng. ByteDance cam kết 1,5 tỷ nhân dân tệ; sáu nền tảng lớn tuyên bố đầu tư ít nhất 6 tỷ nhân dân tệ. Dù vậy, với chi phí và tốc độ hiện nay, phim AI vẫn chiếm phần lớn trên kệ nội dung. Phim người đóng chưa mất hẳn, nhưng rõ ràng đang phải sống trong thế hẹp hơn trước.
Susu. Ngày đăng: 27/08/2026.
